ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΖΑΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΥΣΟΡΡόΟ

 ΦΥΣΟΡΡόΟΣ

Κριτική 

της Ρόζας Βλαχογιάννη

 για τον Φυσορρόο, στο ιστολόγιο "Κουκιδάκι"

Ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ με τη συλλογή διηγημάτων του «Φυσορρόος», ξέρει να «γητεύει» τις καρδιές και να επικοινωνεί με το δικό του συγκλονιστικό τρόπο, τις συμφορές του ελληνισμού από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Με αμεσότητα και λιτή, δωρική αφήγηση, περνά σαν κινηματογραφική ταινία στον ανυποψίαστο αναγνώστη, τις τραγικές στιγμές των απανταχού κατοίκων της πολύπαθης νήσου. Η διήγηση του χωρίζεται σε δύο θεματικές ενότητες και εμείς ξεκινάμε από τις ιστορίες του σπαραγμού για να καταλήξουμε σ' εκείνες της αθωότητας... σαν δύο αντίπαλα στρατόπεδα... σαν αυτά που χώρισαν και αιματοκύλισαν τον κυπριακό λαό, σαν το σκοτάδι που αντιμάχεται με το φως...

Η γραφή του συνεπαίρνει, συγκινεί, σε μεταφέρει σε τόπους και μνήμες ανθρώπων που μόχθησαν, αγάπησαν, έζησαν και σε ανύποπτο χρόνο, εξαναγκάστηκαν ν’ αφήσουν τα πάντα, τη γη και τις ζωές τους, μα το μεγαλείο της ψυχής τους έμεινε πίσω, ρίζωσε σε κάθε δέντρο, ρημαγμένο σπίτι, αγαπημένο αντικείμενο, για να θυμίζει σε όλους μας ότι η ελευθερία είναι το πολυτιμότερο εκ των αγαθών και αληθινή ευλογία όσοι τη βιώνουν.

«Η ζωή συνεχίζεται» εντούτοις και ήδη με τον τίτλο του πρώτου διηγήματος του, οι λέξεις σφυροκοπούν σ’ ακατάπαυστο ρυθμό τα μηνίγγια, σαν τις σφαίρες που γάζωσαν το σώμα του παραπληγικού στρατιώτη-αφηγητή, σ’ έναν σπαρακτικό μονόλογο-παραλήρημα που δε λέει να κοπάσει. Διαβάζεται απνευστί, χωρίς σταματημό, χωρίς ανάσες, χωρίς τελείες. Και πώς να βάλεις τελεία σε ό,τι έζησες, σ’ ό,τι υπέφερες, στις απώλειες και το ραγισμένο μέσα σου, στην ίδια τη ζωή; Οι πληγές είναι Βαθιές, αλλά εσύ αισθάνεσαι ευγνώμων γι’ αυτά που πέρασες και συνεχίζεις... (Εδώ διαφαίνεται το μεγαλείο της ψυχής που λέγαμε).

Και είναι αλήθεια πως με το που αρχίζεις την ανάγνωση, αισθάνεσαι μικρό παιδί που σε παίρνουν στοργικά απ’ το χέρι και σε μεταφέρουν στο κέντρο των γεγονότων. Ζεις έτσι τις ίδιες ιστορικές στιγμές με τους απλούς αντιήρωες που διαβάζεις, γίνεσαι κοινωνός της πεμπτουσίας του δράματος, ταυτίζεσαι κι εσύ.

Πολλά από τα διηγήματα του συγγραφέα, εγείρουν αυτοβιογραφικής χροιάς, χωρίς όμως ίχνος δασκαλισμού και εκμαίευσης συναισθημάτων, όπως στην «κόρη του δραγουμάνου» που αισθάνεται υπόχρεος ν’ αποκαταστήσει την αλήθεια σε μια παλιά διαστρεβλωμένη ιστορία, σαν φόρο τιμής στην γιαγιά που του έλεγε παραμύθια όταν ήταν παιδί. Και ως δια μαγείας, εκείνη αποκαλύπτεται, μέσα απ’ την πένα του, σ’ όλη την απλότητά της.

Στο «σταυρόλεξο», ένας καθημερινός άνθρωπος, τρελαμένος από τον πόνο και τις απώλειες του πολέμου, πασχίζει να λύσει έναν γρίφο, προσπαθώντας πάνω εκεί να κρατήσει τις ισορροπίες και να ξετυλίξει το μπερδεμένο κουβάρι της ζωής του. Μα οι λέξεις δεν φέρνουν τη γιατρειά και ο συγχυσμένος νους χάνεται ολότελα στο λαβύρινθο του. Η απόπειρα φόνου είναι πλέον κοντά.

Στο «Βένετο ξωπόρτι», στην «Επιστροφή στην Ευτυχία», στην «Κιθάρα», η νοσταλγία ή νόστος, (όπως είναι πιο σωστά η έκφραση για τους παλιννοστούντες), διαπερνά με ρίγος τους πρωταγωνιστές των ιστοριών μας, μπρος στη θύμηση παλιών ευτυχισμένων στιγμών, που όμως πέρασαν ανεπιστρεπτί, η θλίψη διαχέεται σε αγαπημένα μέρη με αγαπημένα πρόσωπα, χαραγμένα για πάντα στο μυαλό και στην ψυχή.

Δε μπορείς παρά να Βουρκώσεις, στο δράμα της μάνας που χάνει τα λογικά της, προσμένοντας μάταια το μονάκριβο γιο της που αγνοείται χρόνια κι εκείνη στέκεται έρημη στη στάση κάποιου λεωφορείου...

Κι αλλού αισθάνεσαι τη φρίκη και τη βαναυσότητα του πολέμου, ιδωμένη μέσα από τη ματιά ενός επιζώντα κρατουμένου, που για να κρατηθεί όρθιος στο ασφυκτικό κελί του, φτιάχνει αυτοσχέδια κομπολόγια από κουκούτσι ελιάς και καταφέρνει μ' αυτόν τον τρόπο να παραμείνει ζωντανός... και πολύ αργότερα έχει να διηγείται απ' το βαρύτιμο φορτίο, στον εγγονό του.

Σε πόσες ιστορίες χάνεσαι και περιδιαβαίνεις σκεφτικά τους πανέρμους τώρα δρόμους, που πριν έσφυζαν από γέλιο και ζωή... Όπως κι ο παπαγάλος, στο διήγημα «Η πόλη όλη», που ξέμεινε σε μια άδεια πόλη που βουβάθηκε...

Για να ξεχαστείς εντελώς στην ανεμελιά των παιδικών χρόνων, οδηγώντας το ποδήλατο που μόλις σου χάρισαν... ή ν’ αφεθείς στη μαγεία της εξιστόρησης για ένα φανταστικό κυνήγι θησαυρού.

Η ανάλαφρη θεματολογία της δεύτερης ενότητας σε ανακουφίζει σαφώς από τον όλεθρο και τη βιαιότητα που υπάρχουν στην πρώτη, σε παρασέρνει στο ρυθμό της, συναντάς παιδικούς φίλους που είχες να δεις χρόνια, ξαναγίνεσαι παιδί και τρέχεις στο δάσος να παίξεις μαζί τους, ο χρόνος δεν έχει πια καμιά απολύτως σημασία... οι πληγές είναι λιγότερο Βαθιές τώρα...

Και η μαγεία της ανάγνωσης τελειώνει κάπου εδώ...

 Ρόζα Βλαχογιάννη [Roza Rothanthi]

Η συλλογή διηγημάτων του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, Φυσορρόος, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε μεταξύ των άλλων:

Φυσορρόος: λέξη συνθηματική, που λέγεται από γητευτή για εκδίωξη κάποιου κακού (από το φυσώ+ρέω).

 

περισσότερα: Ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ και ο Φυσορρόος:

 https://www.koukidaki.gr/2020/02/fysorroos.html

ΠΑΠΑΡΟΥΝΑ

 

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ

 

 

 Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου

Δεκέμβριος 1960. Περήφανος μαθητής στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου, και η καινούργια μου ζωή θαυμάσια. Γνωρίσαμε και μας γνώρισαν οι φιλικοί καθηγητές μας στο Γυμνάσιο. Τα απογεύματα της Κυριακής κατεβαίναμε στο κέντρο της πόλης, για την απογευματινή παράσταση της Κυριακής, όπου παίζονταν δύο έργα κι ύστερα κάναμε άπειρες διαδρομές σε έναν και μοναδικό δρόμο: την οδό Δημοκρατίας. Χαζεύαμε και σχολιάζαμε τις φωτογραφίες των ταινιών «προσεχώς», τρώγοντας φυστίκια, που παίρναμε από το καροτσάκι του υπαίθριου πωλητή έξω ακριβώς από το σινεμά «Χατζηχαμπής». Πού και πού σταματούσαμε στην «Κυψέλη» για κανένα γλυκό αλλά και για ν’ ακούσουμε από το τζουκ μποξ τις τελευταίες επιτυχίες. Λίγο πιο κάτω από τη διασταύρωση με την Ευαγόρου, πάντα κάναμε σταθμό και ακούγαμε από τους πιο μεγάλους κανέναν ποδοσφαιρικό αγώνα. Αυτοί είχαν μικρά τρανσιστοράκια που «έπιαναν» Ελλάδα. Ωραία ζωή! 

Μου κόλλησε κι ήθελα κι εγώ ένα ραδιοφωνάκι. Δεν τολμούσα όμως, να το ζητήσω από τον πατέρα μου. Ήταν σίγουρη η άρνησή του, όχι τόσο για το ποσό, που δεν ήταν και ευκαταφρόνητο, αλλά γιατί το ραδιόφωνο θα με απορροφούσε και δεν θα διάβαζα τα μαθήματά μου. Γνώριζα πώς σκεφτόταν. 

Μια μέρα τόλμησα και «επισκέφτηκα» τον θείο Πέτρο, που εργαζόταν καμιά πενηνταριά μέτρα μακριά από το κατάστημα ηλεκτρικών ειδών «Ζαβός». «Πώς απ΄εδώ;» με ρώτησε με περιέργεια. Δεν του κρύφτηκα: «θέλω ένα μικρό ραδιοφωνάκι και θα πάω εκεί…» είπα, κι έδειξα προς το κατάστημα. «Να σε συνοδεύσω τότε. Πάμε».

Μέσα σε δέκα λεπτά είχαμε τελειώσει! Στα χέρια μου είχα ένα τρανσιστοράκι με δερμάτινο μαύρο κάλυμμα, όσο ένα πακέτο τσιγάρα, κι ήμουν ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος του κόσμου. «Θα πληρώνεις κάθε μήνα πέντε σελίνια, στον κύριο Γιώργο, μέχρι να ξεπληρώσεις την αξία του, που είναι πέντε λίρες», είπε ο θείος και γέλασαν κι οι δύο, γιατί ήταν αστείο, βέβαια. Δεν τέθηκε ποτέ τέτοιο θέμα. Κόντευαν Χριστούγεννα.

Τι θαύμα ήταν αυτό! Έβαζα τα ακουστικά και ταξίδευα σε άλλους κόσμους, «έπιανα» μακρινούς σταθμούς: «Εδώ ραδιοφωνικός σταθμός Καΐρου», «Εδώ Βουκουρέστι» κι ύστερα από μια χοντρή φωνή ακουγόταν «Ράδιο Μόσχα». Μαγεία! Κάποτε έστειλα ένα γράμμα στο «Ράδιο Μόσχα» κι ύστερα από λίγες μέρες πήρα έναν φάκελο με πάρα πολλά γραμματόσημα, καρτ ποστάλ και πολλές καρφίτσες για το πέτο, με δορυφόρους και κεφάλια κάποιων ανδρών. Νομίζω και του Γκαγκάριν.

 
Τώρα που είμαι μεγάλος, και κάποτε με προσκαλούν στους ραδιοθαλάμους του ΡΙΚ, νιώθω πάντα την ίδια συγκίνηση, όπως τότε, που πήρα στα χέρια μου το μικρό ραδιοφωνάκι. Και δεν είναι μόνο οι ραδιοθάλαμοι και το περιβάλλον που με συγκινούν, είναι και οι άνθρωποι του ραδιοφώνου. Με τη ζεστή φωνή τους, που ταξιδεύει μέσα από τα ερτζιανά κύματα σε όλο τον κόσμο, κατορθώνουν να έρθουν πιο κοντά στους ακροατές τους και να τους κάνουν να τους αναζητήσουν ξανά και ξανά.

 

 

 

ΑΠΟ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΑΘΑΛΑΣΣΑΣ

 

ΕΝΑ ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΟ ΣΥΝΝΕΦΟ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

 [Πέμπτη, 17: 00, 04 02 2021, με κινητό τηλέφωνο]

 

 [Πέμπτη, 17: 00, 04 02 2021, με τη Canon G9]

ΜΙΚΡΗ ΑΝΟΙΞΗ!

 

ΛΑΛΕΔΕΣ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΑΘΑΛΑΣΣΑΣ

 

Ο ΚΑΗΜΟΣ ΤΗΣ ΣΚΑΛΑΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΟΛΗ ΑΠΟ ΠΕΤΡΑΔΙΑ

 

Ο ΚΑΗΜΟΣ ΤΗΣ ΣΚΑΛΑΣ 

ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΟΛΗ ΑΠΟ ΠΕΤΡΑΔΙΑ

 

Κάτασπρα κιόλας

                      από δροσιά
                                    τα σκαλοπάτια
                                                      με το πετράδι
Είναι τόσο αργά, η δροσιά νοτίζει τ΄ αραχνοΰφαντα ποδήματά μου∙
Κατεβάζοντας την κρουστάλλινη κουρτίνα
Κοιτάζω το φεγγάρι μες στο διάφανο φθινόπωρο.
 

Ριχάκου

ΣΗΜΕΙΩΣΗ (του Έζρα Πάουντ): Σκάλα με πετράδια, άρα παλάτι∙ καημός, άρα κάποια αιτία για παραπόνεση. Αραχνοΰφαντα ποδήματα, άρα κυρία της αυλής, όχι υπηρέτρια που παραπονιέται. Διάφανο φθινόπωρο, άρα εκείνος δεν μπορεί να φέρει τον καιρό για δικαιολογία. Έπειτα εκείνη ήρθε νωρίς, αφού η δροσιά δεν άσπρισε απλώς τη σκάλα, αλλά νότισε τα ποδήματά της. Το ποίημα το εκτιμούν ιδιαίτερα επειδή από μέρους της δεν ξεστομίζεται άμεση κατηγορία. 

[Το ποίημα είναι από την εξαιρετική έκδοση ΚΑΤΑΗ, του μοναδικού Λάζαρου Γεωργιάδη της "Λέσχης", σε μετάφραση από το αγγλικό του Ζήσιμου Λορεντζάτου.

 
Οι τρεις φωτογραφίες μου είναι από τη Λευκωσία, σήμερα 27 01 2021, γύρω στις 5 το απόγευμα.

 

  ................................

Στο βιβλίο υπάρχει μια σημείωση του Ζήσιμου Λορεντζάτου, για την αμφισβήτηση που υπάρχει ότι το ποίημα δεν είναι του Ριχάκου αλλά του Λι Τάι Πο. Από μια όμορφη έκδοση της ΜΙΚΡΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ βρήκα το ποίημα σε μετάφραση της Αμαλίας Τσακνιά, η οποία χρησιμοποίησε για τη μετάφρασή της αγγλικές και γαλλικές εκδόσεις και το αποδίδει στον Λι Τάι Πο.

 

 

ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ, ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΧΑΙΡΑ

 

 

 

Η ΩΡΑΙΑ ΤΟΥΑΛΕΤΑ

Γαλάζιο χόρτο στο ποτάμι γύρω
Ιτιές γεμίζουν τον κλεισμένο κήπο.
Και μέσα, η κυρά, στο κάρπισμα της νιότης
Μπροστά στην πόρτα, λίγο, κοντοστέκει.
Λυγερή, το λυγερό προβάλλει χέρι της∙

Ήτανε κουρτιζάνα τον παλιό καιρό,
Και τώρα παντρεύτηκα ένα βλάκα,
Που ξημεροβραδιάζεται στα καπηλιά
Και την αφήνει σπίτι του πολύ μονάχη.


[παλιό ποίημα από την Κίνα του 149 π.Χ., του Μέι Σενγκ σε μετάφραση του Ζήσιμου Λορεντζάτου, Κατάη, εκδόσεις Λέσχη.]

Ο ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΣΕ ΛΙΓΗ ΩΡΑ ΑΠΟ ΤΩΡΑ... 

 

...ξεκινά η Προεδρία του εκλεγμένου Προέδρου Joe Biden και της Αντιπροέδρου Kamala Harris... ξεκινούν οι πανηγυρισμοί στη μακρινή Αμερική, όμως η χαρά και η αισιοδοξία είναι τόσο μεγάλη, που μεταδίδεται και στην Ευρώπη, την Ελλάδα και τη μικρή μας πατρίδα. Πολλοί εδώ, πιστεύουν ότι είναι ζήτημα μερικών ημερών μέχρι να φύγουν οι Τούρκοι από το νησί.

Παρακαλώ διαβάστε τι έγραφα πριν έναν χρόνο, 3 του Μάρτη, στην Καθημερινή.

 

 Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ

Συμφέροντα και συμφέροντα

Κάθε τόσο φτάνει στ’ αυτιά μας μια είδηση, κάποιο γεγονός σε σχέση με την επιθυμία μας για απελευθέρωση τής πατρίδας και μας χαροποιεί. Μας δίδεται η εντύπωση ότι το μεγάλο πρόβλημα, που μας ταλαιπωρεί έχει φτάσει στη λύση του. Πριν κλείσουν, ακόμα, τρία χρόνια από την εισβολή, θυμάμαι που χτυπούσαν οι καμπάνες σε ολόκληρο το νησί, γιατί μόλις είχαν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα των αμερικάνικων προεδρικών εκλογών και νικητής ‒όπως ανέμενε ο κόσμος‒ ήταν ο Τζίμι Κάρτερ. Για λίγες μέρες επικρατούσε πραγματική ευφορία ανάμεσα στον απλό λαό, και πιο πολύ στους πρόσφυγες, που νόμισαν πως θα επέστρεφαν αμέσως στα σπίτια τους. Πολύ γρήγορα όμως ήρθε η απογοήτευση. Ο Πρόεδρος δεν μπορούσε να διώξει τους Τούρκους από την Κύπρο. Από τότε, βέβαια, δεν ξαναχτύπησαν καμπάνες για κανέναν από τους επόμενους έξι Αμερικανούς Προέδρους.

Ανάλογη ευφορία δημιουργείται κάθε τόσο και από γεγονότα που συμβαίνουν και εντός της Κύπρου. Χάριν παραδείγματος αναφέρω την εκλογή κάποιου  δικού μας Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο άνθρωπος που κέρδισε τις εκλογές ‒και γέμισε με ελπίδες ολόκληρο τον κυπριακό λαό‒ γιατί ήθελε να λύσει το κυπριακό «χθες», όχι μόνο δεν κατάφερε να προχωρήσει τα πράγματα, έστω και λίγο σε καλύτερο σημείο, αλλά στο θέμα του Συνεργατισμού, η πίεση που είχε εξασκήσει ‒εναρμόνιση, υποτίθεται προς τις ευρωπαϊκές οδηγίες‒ ήταν τόσο μεγάλη, που οι ανίκανοι «ηγέτες» του, τον οδήγησαν τελικά στη συρρίκνωση, και το 2013 με την αλλαγή της ηγεσίας του Συνεργατισμού, στην ολοσχερή οριστική καταστροφή και διάλυσή του.

Κάποτε, ο πολύ διαβασμένος και υπεύθυνος ‒δηλαδή ο πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος‒ ο αείμνηστος Ανδρέας Χριστοφίδης είπε το εξής: «εμείς δεν γνωρίζουμε πώς σκέφτονται οι Αμερικάνοι για να διαμορφώσουν και να εξασκήσουν την εξωτερική τους πολιτική. Νομίζουμε ότι θα εξασκήσουν πιέσεις στην Τουρκία αν τους πείσουμε για το δίκαιό μας. Αν θελήσουν όμως, κάποτε να μας βοηθήσουν, θα μας βοηθήσουν γιατί θα πιστέψουν πως βοηθώντας μας εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα».

Επειδή, τελευταίως, δόθηκε η εντύπωση πως με το φυσικό αέριο, επιτέλους τα συμφέροντά μας έχουν ταυτιστεί με τα συμφέροντα των Αμερικάνων και επομένως πρέπει να αναμένουμε εξελίξεις υπέρ μας, επαναλαμβάνω πως εμείς δεν είμαστε σε θέση να αξιολογήσουμε όλους τους παράγοντες, με βάση τους οποίους διαμορφώνεται η εξωτερική τους πολιτική, γιατί δεν είναι σταθεροί, είναι μια κινούμενη άμμος γεγονότων, συμβαίνουν στον κόσμο ακατάπαυστα, και μάλιστα οι πιο πολλοί διαδραματίζονται στο σκοτάδι και δεν τους γνωρίζουμε.

Σήμερα το πρωί πληροφορηθήκαμε για την πολυαναμενόμενη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του ΟΗΕ στη Χάγη για τη σπουδαία υπόθεση του νησιού Μαυρίκιος ‒πρώην βρετανική αποικία‒ και πολλοί συμπατριώτες μας την ανέμεναν με αγωνία γιατί η όποια γνωμοδότηση ενδιαφέρει και την πατρίδα μας. Τα ερωτήματα που έθεσε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στο Δικαστήριο απαντήθηκαν. Με δυο λόγια οι Βάσεις που διατηρούν οι πρώην αποικιοκράτες Βρετανοί στον Μαυρίκιο είναι παράνομες και πρέπει να εγκαταλειφθούν το συντομότερο δυνατόν.

Κάτι παρόμοιο ισχύει φυσικά και για τις Βάσεις στην Κύπρο. Οι Βρετανοί πρέπει να συμμορφωθούν πάραυτα. Ποια δύναμη όμως, θα τους εξαναγκάσει να εγκαταλείψουν τις Βάσεις τους; Δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμα το κακό που έχουν κάνει στον τόπο. Τα συμφέροντά τους δείχνουν βορειότερα. Και δεν είναι λίγες οι φορές που το έδειξαν με τις πράξεις τους χωρίς ντροπή. Η αναμενόμενη αντίδρασή τους θα είναι η αμφισβήτηση τής οποιασδήποτε γνωμοδότησης ή απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου ή του ΟΗΕ. Κι αν ακόμα, στο μέλλον, γίνει κάποια διευθέτηση ή κάποια παραχώρηση εδάφους σίγουρα θα την εμπλέξουν με τη λύση του κυπριακού. Μια τέτοια εξέλιξη όμως, φαίνεται πως προκαλεί μεγάλες φοβίες: καμιά κυβέρνηση μας ως τώρα δεν τόλμησε να θέσει το θέμα.

Η προσπάθειά μας για σωστή διάγνωση των συμφερόντων των μεγάλων και η ταύτισή τους με τα δικά μας πρέπει να είναι αδιάκοπη, αλλά ποιός γνωρίζει τη μαγική συνταγή; Ποιος από τους πολιτικούς μας ενδιαφέρεται, μελετά και αγωνίζεται για τούτο; Για το συμφέρον της πατρίδας του, δηλαδή. Μάλλον, γι αυτούς, προέχει το δικό τους προσωπικό συμφέρον: η περιφρούρηση τής καρέκλας τους. Μέχρι την επόμενη συμφορά!