26 Ιουν 2022

ΘΑ ΤΑΞΙΔΕΨΕΤΕ ΚΙ ΕΣΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΑΒΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ;


 Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ

Θα ταξιδέψετε κι εσείς με καράβι για τον Πειραιά;

[Η Καθημερινή, (κυπρ), 26 Ιουνίου 2022, σελ. 15] 

Όταν για πρώτη φορά διάβασα για μια αρχαία επιγραφή, που αναφερόταν στον Αρίστωνα, τον γιο του Νίκωνος του Καρπασεώτη, νικητή σε αγώνες στην Αθήνα, «κέλητι τελείω», δηλαδή με ενήλικο άλογο, ένιωσα πολύ περήφανος γι’ αυτόν τον συντοπίτη μου, τόσο για την νίκη του όσο και για το επώνυμό του, που προσομοίαζε στο δικό μου: τον έβλεπα σαν γιο μου. Τον θαύμασα γιατί αυτόματα μεταφέρθηκα στην εποχή του, στο βάθος των είκοσι, είκοσι δύο αιώνων και διερωτήθηκα πόσο εύκολο ή δύσκολο ήταν να ταξιδέψει κάποιος από την Καρπασία στην Αθήνα με τα πλοία της εποχής εκείνης. Πότε είχε ξεκινήσει το ταξίδι του για τους αγώνες, πού έμενε στην Αθήνα, ποιος κάλυπτε τα έξοδά του, και το κυριότερο, αν είχε και το άλογό του μαζί του, αν το αγόρασε ή το νοίκιασε εκεί στην Αθήνα.

Δύσκολο να απαντήσω σε τούτα τα ερωτήματα. Όσο κι αν οι αρχαίοι είχαν χαρτογραφήσει ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο, όσο κι αν έφτιαχναν γρήγορα πλοιάρια, το μόνο σίγουρο είναι ότι θα είχε υποστεί τεράστια ταλαιπωρία για ένα τέτοιο ταξίδι από την Καρπασία στην Αθήνα. Δεν ήταν εύκολες οι συνθήκες. Το πιο πιθανό δρομολόγιο, που θα είχε ακολουθήσει μπορεί να ήταν το εξής: από το λιμάνι της αρχαίας πόλης της Καρπασίας, στη βόρεια ακτή του νησιού, θα είχαν κατευθυνθεί προς τα παράλια της αντικρινής ακτής, διασχίζοντας το πάντα φουρτουνιασμένο πέλαγος της Κιλικίας και απ’ εκεί ταξίδεμα με πανιά ή και με κουπιά όλο δυτικά, μέρες πολλές, ανάμεσα από τα νησιά του Αιγαίου μέχρι τον προορισμό τους, κι ύστερα από πολλούς σταθμούς.

Εκτός από τους αθλητές ποιοι άλλοι επισκέπτονταν την Αθήνα; Υποθέτω ότι θα υπήρχε μια συνεχής διακίνηση πολιτών μεταξύ της Κύπρου και του ελλαδικού χώρου, αρκετά σημαντική. Μια συνεχής εμπορική και πολιτιστική δραστηριότητα, που μάλλον θα ατονούσε κατά διαστήματα, μέχρι τις μέρες μας, που αναζωογονήθηκε ξανά.

Τώρα τα ταξίδια μας δεν γίνονται με μικρά πλοιάρια. Τα πλοιάρια εξελίχτηκαν σε τεράστια πολυώροφα κρουαζιερόπλοια. Ακόμα, τώρα ταξιδεύουμε με αεροπλάνα που μας πηγαίνουν γρήγορα στον προορισμό μας μέσα σε μια ή μιάμιση ώρα με άνεση. Η μόνη ανησυχία είναι αν πέσουμε σε κάποιο κενό αέρος, που θα μας ταρακουνήσει για λίγα δευτερόλεπτα.

Το διαδίκτυο έκανε ακόμα πιο εύκολο το ταξίδι μας. Μέσα σε λίγα λεπτά το οργανώνουμε. Επιλέγουμε, ακόμα, και τη θέση μας στο αεροσκάφος. Επιθυμούμε δεξί παράθυρο; Προτιμούμε αριστερό; Διάδρομο; Ή μήπως θέση προνομιακή πίσω ακριβώς από το πιλοτήριο, για να έχουμε εξαιρετική υπηρεσία από τις πανέμορφες αεροσυνοδούς, που πηγαινοέρχονται για να μας προσφέρουν αρχικά μια καραμέλα και αργότερα το γεύμα ή το δείπνο, ανάλογα με την ώρα κι ύστερα τον καφέ μας ή το κρασάκι μας μέχρι την προσγείωση. Όπως και να το κάνουμε σήμερα το ταξίδι στην Αθήνα με αεροπλάνο είναι μια απόλαυση.

Καλά και ευχάριστα όλα αυτά αλλά οι ειδήσεις, που διαβάζουμε και ξαναδιαβάζουμε τον τελευταίο καιρό μας έδωσαν ακόμα μεγαλύτερη χαρά: ξαναρχίζει η ακτοπλοϊκή σύνδεση του νησιού μας με την άλλη Ελλάδα, ύστερα από είκοσι ένα χρόνια.

Το ταξίδι με τα σύγχρονα πλοία, επίσης, είναι μια απόλαυση. Αν προτιμούμε μια καμπίνα πρώτης κλάσης θα περάσουμε θαυμάσια. Αν, πάλι, προτιμούμε μια πολυτελή σουίτα με μπαλκόνι, σαλονάκι και τηλεόραση, ακόμα καλύτερα. Στα φοιτητικά μας χρόνια, απολαμβάναμε τριήμερα ταξίδια στην Αθήνα, μέσω Ρόδου και Κρήτης, έστω κι αν κάποτε ταξιδεύαμε μόνο σε θέσεις… καταστρώματος. Ο «Πήγασος» και ο «Ερμής» ήταν καλοτάξιδα καράβια. Και το «Απολλώνια» ήταν καλοτάξιδο. Ο ασυρματιστής του ήταν ο σπουδαίος ποιητής Νίκος Καββαδίας∙ κρίμα που δεν τον είχαμε γνωρίσει.

Οι πληροφορίες λένε ότι η ανταπόκριση του κοινού είναι πολύ μεγάλη. Έχουν εξαντληθεί όλες οι θέσεις για την εφετινή θερινή περίοδο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Τυχεροί αυτοί που πρόλαβαν μια θέση για τα υπέροχα αυτά τριαντάωρα ταξίδια από τη Λεμεσό μέχρι τον Πειραιά. Τα νερά της Μεσογείου, αν και αυτό το καλοκαίρι προβλέπονται «θερμά», ωστόσο είναι πάντα φιλόξενα κι αγαπημένα!

22 Μαΐ 2022

ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ ΚΑΝΘΟΣ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΣ


 

Με αφορμή την Αναδρομική Έκθεση Χαρακτικής

"Τηλέμαχος Κάνθος,

 ο Χαράκτης"

του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ

[Καθημερινή, (κυπρ.), Ζωή, εικαστικά, σελ.11, 22 Μαΐου 2022] 



Ένα ειρηνικό απόγευμα, στις εφτά ακριβώς, της 12ης Σεπτεμβρίου του 1986 συνάντησα στο σπίτι του τον χαράκτη Τηλέμαχο Κάνθο. Αργότερα συναντηθήκαμε ξανά και ξανά, για το ίδιο θέμα. Είχα ήδη αρχίσει μια εργασία για τα μικρά χαρακτικά και σχέδιά του, που είχε δημιουργήσει για διακόσμηση βιβλίων και ήθελα να του δείξω τι είχε αποφέρει η έρευνά μου μέχρι εκείνη τη στιγμή, κι αν Μμπορούσε να συμπληρώσει και να διορθώσει. Ήταν μια πρόταση του αείμνηστου φίλου Φοίβου Σταυρίδη για δημοσίευση στο εξαίρετο περιοδικό του “Ο Κύκλος”. Είχε προηγηθεί ένα τριπλό τεύχος, αφιερωμένο στον ζωγράφο Γ. Πολ. Γεωργίου και ετοιμάζαμε τα επόμενα αφιερώματα για τον Διαμαντή και τον Κάνθο. Στη συνέχεια όμως, πολύ σύντομα, το περιοδικό έκλεισε τον κύκλο της ζωής του χωρίς αυτά τα αφιερώματα. Ωστόσο, η εργασία για τον Κάνθο συνεχιζόταν και έγινε κατορθωτή πολύ αργότερα, μια δημοσίευση στο περιοδικό Κυπριακή Βιβλιοφιλία-Φιλοτεχνία, τχ.1/41, 2017 του καταλόγου των εντύπων με επιλεγμένα χαρακτικά και σχέδια, από ένα σύνολο 80 βιβλίων και πέραν των 230 χαρακτικών και σχεδίων. Ευελπιστούμε σε μια οριστική έκδοση, που να περιλαμβάνει το σύνολο όλων αυτών των εξωφύλλων και άλλων χαρακτικών και σχεδίων. 

Είναι με συγκίνηση, που επισκέφτηκα ξανά τον ίδιο χώρο για να δω την αναδρομική έκθεση των χαρακτικών του, και ακόμα πιο μεγάλη ήταν η συγκίνησή μου όταν είδα για πρώτη φορά σε προθήκη τις κάρτες που είχε χαράξει το 1941. Ο χώρος, βέβαια, έχει υποστεί μετατροπές. Το μικρό ανώγειο εργαστήριό του και η αυλή έχουν μεταμορφωθεί πια στο “Κέντρο Τεχνών Κάνθου”, για τις δραστηριότητες του “Ιδρύματος Τηλέμαχος Κάνθος”, όπου το εργαστήριό του λειτουργεί ως μουσείο στο οποίο εκτίθενται, εκτός από κάποιους πίνακες ζωγραφικής, ο πάγκος του χαράκτη, το καβαλέτο, πινέλα, καλέμια και διάφορα άλλα εργαλεία του. Η ισόγειος αίθουσα, αποτελεί τον κύριο χώρο για εκθέσεις, διαλέξεις και μουσικές εκδηλώσεις. Υπάρχει ακόμα και ένα μικρό πωλητήριο για τις εκδόσεις του Ιδρύματος. Πριν ξεκινήσω για την έκθεση άκουσα, από ένα μικρό δημοσιογραφικό μαγνητόφωνο, τη συνομιλία μας, που είχαμε κάνει πριν 36 περίπου χρόνια. Ανέσυρα, ακόμα, από το αρχείο μου και θαύμασα τις πέντε κάρτες, που μου είχε χαρίσει αργότερα, κι έτσι όταν έφτασα στην έκθεση και τις είδα και τις οκτώ μαζί, στ' αφτιά μου ηχούσε η φωνή του Τηλέμαχου Κάνθου να περιγράφει: είχα μερικά ξύλα που μου είχε δώσει ο Κεφαλληνός στο εργαστήρι του, τα αγοράσαμε δηλαδή, έτοιμα φροντισμένα από τον ίδιον και με αυτά έκανα τις πρώτες μου ξυλογραφίες: τις «γυμνές καρυδιές», την «εκκλησία της Άλωνας»... Όταν ήρθα εδώ, λέω θα βρω ξύλα κει πάνω στην Άλωνα. Πράγματι βρήκα σφένδαμο, είναι καλό ξύλο αλλά ήταν φρέσκος. Τον πριόνισα μόνος μου, τον πλάνισα και έκανα δυο ξυλογραφίες τις οποίες χάραξα με μεγάλη χαρά διότι ήταν τρυφερό ξύλο και χαρασσόταν εύκολα. Σε έξι μήνες όμως έγινε …κεραμίδι, σκεύρωσε και μετά όταν είχα να το τυπώσω το μελάνωνα με ειδική επιμέλεια για να μπορέσω να βγάλω αντίτυπα. Υστερότερα έκανα καλύτερα ξύλα, βρήκα μερικές αχλαδιές και άλλα ξύλα. Ήταν μετά πολλών βασάνων, που έγινε μια σειρά κάρτες με τρία ξύλα η καθεμιά τις οποίες έκανα το '41-'42 με την ιδέα ότι θα τα αγόραζαν οι στρατιώτες τότες, Εγγλέζοι, να τα στέλλουν για χριστουγεννιάτικες κάρτες. Κάθισα και χάραξα τα ξύλα, 24 ξύλα, 8 κάρτες δηλαδή, σε μια εβδομάδα με το φως της λάμπας, αν είναι δυνατόν, του πετρελαίου, και για να βλέπω έβαζα τον φακό και έριχνε ένα φωτάκι πάνω στο σχέδιο -έβλεπα καλά τότε- χάραξα, λοιπόν, και πήγα στον μακαρίτη τον Χριστόφορο Νικολάου και τις τύπωσα. Ο γέρος ήταν καλλιτέχνης, γεννημένος τυπογράφος με συνείδηση επαγγελματική τυπογράφου, απόλυτη. Έκτοτε εγνώρισα πολλά τυπογραφεία και πολλούς τυπογράφους...

Η αναδρομική έκθεση έχει τίτλο “Τηλέμαχος Κάνθος, ο Χαράκτης”, αποτελείται από το σύνολο σχεδόν των χαρακτικών του, και καλύπτει τη δημιουργία του, από το 1934, έναρξη των σπουδών του μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 1980, με αποκορύφωμα τα δώδεκα έργα της σειράς “Σκληροί Χρόνοι”. Το 1974, υπήρξε ένα οδυνηρό ορόσημο στην ιστορία αυτού του τόπου. Οι νεκροί και η φρίκη του πολέμου, οι αγνοούμενοι, οι αιχμάλωτοι, οι βασανισμοί, τα ορφανά, οι μαυροντυμένες μανάδες, η προσφυγιά μετέτρεψαν το πανέμορφο νησί σε μαρτυρικό τόπο οδύνης και σπαραγμού. Οι άνθρωποι του πνεύματος και της Τέχνης, ως οι πιο ευαίσθητοι δέκτες έζησαν όλες τις μορφές αυτού του πρωτόγνωρου κακού και ως γνωστόν η καλή Τέχνη δημιουργείται μέσα από τέτοιες καταστάσεις. Οι χαράκτες με το καλέμι τους, οι ζωγράφοι με το πινέλο τους και οι λογοτέχνες ποιητές και πεζογράφοι με τη γραφίδα τους συνέθεσαν ξανά το μνημείο του σπαραγμού, ο καθένας με τη ψηφίδα του -μικρή ή μεγάλη. Από τις πιο σημαντικές ψηφίδες αυτού του μνημείου κατέθεσε και ο Κάνθος με τη σειρά των χαρακτικών του “Σκληροί Χρόνοι”.

Ο Δάσκαλος του Κάνθου, ο μέγας Γιάννης Κεφαλληνός, δεν μπορούσε να απουσιάζει. Έτσι, βλέπουμε εκτεθημένα έργα του, στα οποία είχε σημαντική συμμετοχική εργασία και ο Κάνθος, όπως τα υπέροχα τιμητικά διπλώματα, που ετοιμάστηκαν για την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος αλλά και άλλα έργα όπως «Η Τσάτσα» και το “Κεφάλι αλόγου” του Κεφαλληνού, αφιερωμένο στον Κάνθο.

Όλα τα έργα της έκθεσης περιλαμβάνονται σε ομότιτλη της έκθεσης έκδοση του Ιδρύματος Τηλέμαχος Κάνθος με συγγραφέα τον καθηγητή Στάθη Παραροδίτη, Διευθυντή του Πολιτιστικού Κέντρου “Μιχάλης Πιερής” του Πανεπιστημίου Κύπρου, που παρουσιάστηκε την ημέρα των εγκαινίων της έκθεσης. Με ένα ωραιότατο κείμενό του προσεγγίζονται αισθητικά όλα τα έργα και δίδονται πολλές σχετικές πληροφορίες για τα έργα και τον χαράκτη. Επίσης στο βιβλίο, περιέχεται σύντομο κείμενο του καθηγητή Μιχάλη Αρφαρά και ολόκληρη η επιστολή του Τηλέμαχου Κάνθου, που έστειλε στον Ε. Χ. Κάσδαγλη όταν του ζητήθηκε, για την έκδοση του βιβλίου του Γιάννης Κεφαλληνός, ο Χαράκτης. Στην πολυσέλιδη επιστολή ο Κάνθος περιγράφει πτυχές από τα πολύ δύσκολα χρόνια της σπουδαστικής του ζωής, και πολλές πληροφορίες για τον Δάσκαλό του και άλλους σημαντικούς ανθρώπους που γνώρισε εκεί, στην Αθήνα.







16 Απρ 2022

ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΑΘΑΛΑΣΣΑΣ... κάποιες σκέψεις.


Νιώθω τυχερός κι ευτυχισμένος όταν κάθε πρωί μπορώ και περπατώ στο πανέμορφο Εθνικό Πάρκο της Αθαλάσσας, στη Λευκωσία. Κάθε μέρα είναι ξεχωριστή. Κάθε μέρα αντικρίζω κάτι διαφορετικό. Η άνοιξη στον τόπο μας "τραγουδά με χίλια χρώματα". Η χαρά μου όμως, διακόπτεται όταν η ματιά μου πέφτει στο μέρος εκείνο του Πενταδάκτυλου που έχει πληγωθεί από το μίασμα της βαρβαρικής σημαίας. Η σκέψη μου αμέσως ταξιδεύει στο σπίτι μου, στο χωριό μου και στον πανέμορφο κάμπο του, στην πανέμορφη Καρπασία. Αλήθεια, έχετε ακούσει χίλιες φραγκολίνες να τραγουδούν το απόγευμα, λίγο πριν δύσει ο ήλιος;    

Κάπου αλλού όμως, εδώ και πενήντα μέρες, σκοτώνονται καθημερινά άνθρωποι. Αδιάκριτα∙ μικροί και μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες, πιστοί και άπιστοι, μορφωμένοι και αγράμματοι, καλοί και κακοί. Εκατόμβες! Γιατί όμως; Πλοία βυθίζοντα αύτανδρα και η απειλή για έναν ολοκληρωτικό πυρηνικό πόλεμο επικρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη, στα κεφάλια όλων των ανθρώπων. Γιατί όμως; Δισεκατομμύρια άλλοι άνθρωποι, εκτός των εμπλεκομένων, παρακολουθούν με αγωνία και φόβο αλλά αδύναμοι να επέμβουν αποτελεσματικά. Δεν βρέθηκε ακόμα ο μηχανισμός να σταματούν οι πόλεμοι εν τη γενέσει τους.

Ωστόσο, υπάρχει κάποια ελπίδα ότι αυτό το ζώο, ο άνθρωπος, μπορεί ακόμα να επιζήσει σε τούτο τον πλανήτη. Μόλις έχω τελειώσει την ανάγνωση του βιβλίου τού Ντέϊβιντ Αττένμπορο "Η ζωή στον πλανήτη μας" με υπότιτλο "Η μαρτυρία μου και ένα όραμα για το μέλλον". Ο ενενηντάχρονος συγγραφέας δεν χρειάζεται συστάσεις. Το βιβλίο μόλις έχει κυκλοφορήσει και το συστήνω ανεπιφύλακτα. Θα δώσει χαρά σ' αυτούς που ανησυχούν για το μέλλον του πλανήτη.   

Ο συγγραφέας του βιβλίου αλλά κι εγώ και πολλοί από εσάς, που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, γεννηθήκαμε στην Ολόκαινο περίοδο αυτού του γαλάζιου πλανήτη, και ασφαλώς όλοι μας πολλές φορές έχουμε συγκρίνει παλαιότερες περιόδους της ζωής μας με τη σημερινή, που οι επιστήμονες  ονομάζουν Ανθρωπόκαινο. Της απόλυτης επικράτησης του ανθρώπου. Πολύ φοβάμαι όμως, ότι οι γεωλόγοι του μέλλοντος -αν θα υπάρχουν- ή γεωλόγοι από άλλους πλανήτες, που θα επισκέπτονται τον πλανήτη, στα πετρώματα που θα μελετούν, θα βρίσκουν μόνο κομμάτια πλαστικού, μια παγκόσμια διασπορά από κόκκαλα κοτόπουλων εκτροφείων, και πλουτώνιο από πυρηνική δραστηριότητα. Ο συγγραφέας, που έχει μελετήσει τη ζωή σε κάθε γωνιά του πλανήτη, πλαισιωμένος και από άλλους επιστήμονες, έχει σωστική πρόταση. Αλλά ποιος θα τον ακούσει.  

Τις εντυπώσεις μου από τις επισκέψεις μου στο δάσος, μοιράζω στους φίλους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Να εφτά από τις τελευταίες μου φωτογραφίες. Μικρές λεπτομέρειες της άνοιξης! 

Μπορεί η Ομορφιά, η Ποίηση, η Τέχνη να σταματήσουν την βαρβαρότητα, τον πόλεμο; Ίσως... 




Σήμερα στον πρωινό μου περίπατο στο Δάσος συνάντησα μια μελισσούλα! Δεν με φοβήθηκε -οι μέλισσες δεν με φοβούνται γιατί ο πατέρας μου -πολύ καλά μελετημένος μελισσοκόμος- μού έμαθε πολλά μυστικά για τις μέλισσες. Πάντα είχαμε μερικές κυψέλες στο σπίτι και περνούσα πολλές ώρες ανάμεσά τους παλεύοντας με σφήκες. Η μελισσούλα, φορτωμένη με γύρη εξερευνούσε ένα λουλούδι λαδανιάς - ξισταρκάς (είπαμε χθες με τη βοήθεια φίλων τι είναι). Την πλησίασα, της μίλησα και με άφησε να τη φωτογραφίσω!








 



4 Απρ 2022

ΔΥΟ ΑΙΩΝΕΣ ΕΠΩΝΥΜΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

 


ΔΥΟ ΑΙΩΝΕΣ ΕΠΩΝΥΜΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ (1837-2021) 

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

[Όμιλος Λογοτεχνίας και Κριτικής, Λευκωσία 2021] 

του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ

Ο Όμιλος Λογοτεχνίας και Κριτικής (ΟΛΚ) έδωσε στο φως, πρόσφατα, μια εξαιρετική έκδοση. Πρόκειται για μια ανθολογία επώνυμης κυπριακής ποίησης, με ποιήματα που γράφτηκαν από το 1837 μέχρι και το 2021. Όπως αναφέρεται στον πρόλογο, ο τόμος αυτός των τετρακοσίων τριάντα έξι σελίδων, είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας δύο ομάδων –ανθολόγησης και επιμέλειας– που συγκροτήθηκαν, κυρίως, από διδάκτορες ή υποψήφιους διδάκτορες Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Επομένως μιλούμε για μια σοβαρή εργασία η οποία, μεταξύ άλλων, θα αποτελέσει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των εκπαιδευτικών, που διδάσκουν το μάθημα της Λογοτεχνίας και για τούτον ακριβώς τον λόγο είναι αξιέπαινη η προσπάθεια του ΟΛΚ.

Όπως εξηγεί ο Λεωνίδας Γαλάζης –που είχε τη γενική επιμέλεια– στην ολιγοσέλιδη αλλά περιεκτική εισαγωγή του, η επιλογή του Ομίλου, να περιοριστεί η ανθολόγηση μόνο στους δύο τελευταίους αιώνες, αποτελεί απόδοση τιμής στην επέτειο των διακοσίων χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, χωρίς ωστόσο τα ανθολογούμενα ποιήματα –εκτός ορισμένων– να ανήκουν στη θεματική της Ελληνικής Επανάστασης.

Η Ανθολογία δεν περιέχει δημοτικά τραγούδια ούτε και ποιήματα λαϊκών ποιητών, ωστόσο ανθολογήθηκε και διαλεκτική ποίηση κι εδώ πρέπει να σημειώσουμε κάτι πολύ σημαντικό: δεν υπήρξε αυτοανθολόγηση, δηλαδή δεν ζητήθηκαν ποιήματα από τους ίδιους τους ποιητές ή τους απογόνους τους. Οι ανθολόγοι δούλεψαν με βάση το δικό τους ποιοτικό και αισθητικό κριτήριο. Η ανθολογία περιορίζεται σε ένα μόνο ποίημα για κάθε έναν από τους 332 ποιητές / ποιήτριες που ανθολογούνται, εκτός λίγων οι οποίοι τυγχάνουν καθολικής αναγνώρισης ως ξεχωριστοί ποιητές, από τους οποίους ανθολογούνται περισσότερα ποιήματα.

Εκτός από το Ευρετήριο των ποιητών / ποιητριών και το Γλωσσάριο Κυπριακής Διαλέκτου στο τέλος του βιβλίου, έχει γίνει και θεματική κατάταξη των ανθολογούμενων ποιημάτων. Στην ανθολόγηση οι τρεις θεματικές περιοχές που συγκεντρώνουν τα περισσότερα ποιήματα είναι: “Για την ποίηση”, “Ερωτική ποίηση” και “Φιλοσοφική/Υπαρξιακή περιοχή”. Παρόλο που η θεματική κατάταξη κρύβει κινδύνους θεωρώ ότι είναι πολύ χρήσιμη στην εξαγωγή πολλών συμπερασμάτων. Επειδή όμως, η ποίηση κρύβει πολλά νοήματα και επιδέχεται πολλές ερμηνείες πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος να καταταχτεί ένα ποίημα σε λανθασμένη κατηγορία, ανάλογα με την πρόσληψη τού κάθε αναγνώστη. Ένα παράδειγμα: όταν ο ποιητής Κυριάκος Χαραλαμπίδης ρωτήθηκε από τον καθηγητή Γ. Π. Σαββίδη γιατί δεν γράφει ερωτική ποίηση, χωρίς χρονοτριβή του απάντησε: μα η “Αμμόχωστος Βασιλεύουσα” δεν είναι ερωτική ποίηση; Θα ήταν καλό, λοιπόν, κάποια ποιήματα να κατατάσσονταν σε περισσότερες από μία θεματικές κατηγορίες.

Οφείλω ευχαριστίες σε όλους τους παράγοντες της έκδοσης, όχι μόνο για τη συμπερίληψη του ποιήματός μου στην Ανθολογία αλλά και επειδή θα έχω την τιμή και τη χαρά να κοσμείται η βιβλιοθήκη μου με αυτό το όμορφο και χρήσιμο βιβλίο, που δεν έγινε μόνο για μια ανάγνωση αλλά για συχνές επισκέψεις σ' αυτό. Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφερόμουν και στην ωραία λινογραφία του Γιώργου Α. Κωνσταντίνου, που κοσμεί το εξώφυλλο. Να ευχηθώ, τέλος, καλοτάξιδη και καλοδιάβαστη να είναι η Ανθολογία, και καλή συνέχεια στην εκδοτική δραστηριότητα του Ομίλου.




1 Απρ 2022

ΤΟΤΕ...

 


...
O ήλιος χανόταν πίσω από τα ψηλά κυπαρίσσια της αυλής της εκκλησίας. Κλείδωσα τον Σύλλογο και ξεκινήσαμε για τα σπίτια μας αμίλητοι. Το μυστικό με το «χαρτάκι» το ήξερε μόνο ο κύριος Παναγίδης. Έτσι νόμιζα. Το ήξερε και η Ιωάννα. Το κατάλαβα την άλλη μέρα, το απόγευμα, που με φώναξε. Ήταν πολύ σοβαρή και λιγομίλητη. Έκλεισε την πόρτα του δωματίου όπου είχε τη ραπτομηχανή και τράβηξε την κουρτίνα. Έψαξε μέσα στα τόπια με τα υφάσματα και έβγαλε ένα μικρό χαρτί. Κατάλαβα. Έβαλα το χέρι μου στην Καινή Διαθήκη και επανέλαβα ακριβώς αυτά που είχα διαβάσει την προηγούμενη μέρα από το δικό μου χαρτάκι. Τα μάτια της έλαμπαν. Με κοίταζε στα μάτια και, μόλις τελείωσε η ορκωμοσία, με φίλησε στο μέτωπο και μου είπε: «Φεύγουμε τώρα». Περπατήσαμε σχεδόν μισό μίλι κρατώντας ένα άδειο καλάθι και δεν είχαμε ανταλλάξει ούτε μια κουβέντα. Κάποτε μου είπε να περιμένω και χάθηκε πίσω από μια συστάδα δέντρων, που ήταν ένα μισοχαλασμένο σπίτι. Oύτε δυο λεπτά δεν πέρασαν και εμφανίστηκε πάλι με το καλάθι: «Έλα, προχωράμε γρήγορα γιατί νυχτώνει». Πενήντα μέτρα πιο κάτω ήταν η στροφή με το γεφυράκι και δίπλα ένα χτήμα με πολλές κολοκυθιές. Πλησιάσαμε στο γεφυράκι και εκεί ακριβώς μου έδωσε τις οδηγίες. «Ιωάννα, δεν με χωράει!» ψιθύρισα. «Πρόσεξε μην σου ξεφύγει το καλώδιο» είπε επιταχτικά. «Βγες από την άλλη μεριά και να με συναντήσεις στο χαλασμένο σπίτι. Γρήγορα, και πρόσεχε το καλώδιο. Εγώ .... μαζεύω κολοκύθια».

Όταν γυρίσαμε στο σπίτι, είχε νυχτώσει για καλά. Είπαμε «καληνύχτα» και χωρίσαμε χωρίς κουβέντες. Το βράδυ δεν μπορούσα να κλείσω μάτι. Κάθε φορά που ακουγόταν θόρυβος από αυτοκίνητο, άρχιζα την αντίστροφη μέτρηση: «τώρα… τώρα… τώρα!». Στριφογύριζα στο κρεβάτι μου ― «Πρόσεξε μην σου ξεφύγει το καλώδιο!», έβλεπα τα γουρλωτά μάτια της Ιωάννας να με κοιτάζουν. Ώσπου, στο τέλος, ακούστηκε η φοβερή έκρηξη και ησύχασα.

Κοιμήθηκα κι ούτε που με ενδιέφεραν τα σχόλια των γονιών μου, που είχαν ξυπνήσει εντωμεταξύ. Η μάνα μου σε κάποια στιγμή είπε: «Μην φοβάστε, δεν είναι τίποτα. Κοιμηθείτε».
Μετά, όλα ησύχασαν. Μακριά μόνο ακούγονταν κάποια λυσσασμένα σκυλιά.


[Στην αρχική μορφή του διηγήματός μου είχα χρησιμοποιήσει ψευδώνυμα για τα δύο πρόσωπα. Στο απόσπασμα που δημοσιεύω εδώ χρησιμοποιώ τα πραγματικά τους ονόματα∙ δεν βρίσκονται πια στη ζωή.

Η εικόνα είναι λεπτομέρεια από το έργο του Γ. Πολ. Γεωργίου "Κύπρια Σάγα"]


5 Μαρ 2022

ΑΜΥΓΔΑΛΙΕΣ ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ ΤΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Κανένας χειμώνας δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα... 
...καμμιά κατοχή δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα.