Η ΖΩΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

ΤΑ ΑΚΡΙΤΟΠΟΥΛΑ

Νίκος Νικολάου -Χατζημιχαήλ

Το γαλάζιο ποδήλατο

[Η κόρη του δραγουμάνου, διηγήματα, Μεταίχμιο 2003]

Όταν τέλειωσαν οι μάχες, η οικογένειά μου βρέθηκε εγκλωβισμένη στο χωριό. Σχεδόν αμέσως άρχισε ένας άγριος διωγμός και ο κόσμος εγκατέλειπε με τη βία τα σπίτια του αναζητώντας καινούριο μέρος για να ζήσει. Πρώτα ήρθαν τ' αδέλφια μου και τελευταίος ο πατέρας με τη μάνα μου. Με σπαραγμό εγκατέλειπαν το πατρογονικό μας σπίτι.

Συναντηθήκαμε στην Αθήνα, που ήρθαν για λίγες μέρες να με δουν και να σκεφτούμε πώς θα τακτοποιηθούμε. Δεν τολμούσα να ρωτήσω τον πατέρα πώς ήταν οι μέρες τους στο χωριό. Δεν ήθελα να υποστεί το ίδιο μαρτύριο για δεύτερη φορά. Πρόσεξα τα χέρια του που έτρεμαν ελαφρά. Αυτός λιγομίλητος καθώς είναι, κουνούσε ελαφρά το κεφάλι καλά, καλά, λες και ήθελε να με καθησυχάσει. Τα φρικτά  βασανιστήρια του τα είχα μάθει από άλλους.

   

Όταν άνοιξαν τις αποσκευές τους, ο πατέρας ξεχώρισε κάτι για μένα. Ένα κομπολόι καμωμένο από κουκούτσια ελιάς κι ένα μικρό δέμα. Τριανταεπτά χάντρες είπε, τριανταεπτά μέρες αιχμαλωσίας και μαρτυρίου. Κλείστηκα στο δωμάτιό μου. Η συγκίνησή μου ήταν μεγάλη.  'Όταν όμως άνοιξα το μικρό δέμα έγινε ακόμη πιο μεγάλη. Ένα παλιό τσαλακωμένο ρούχο. Το άπλωσα στο ντιβάνι και για μερικές στιγμές μου κόπηκε η αναπνοή. Η σημαία μας! Το λάβαρο του Συλλόγου μας! Διάβασα τα ξεθωριασμένα γράμματα και δεν μπορούσα να συγκρατήσω τους λυγμούς μου. Γονάτισα και το φίλησα και σκεπάζοντας με τις παλάμες τα μάτια μου, γύρισα δεκαπέντε τόσα χρόνια πίσω ... δωδεκάχρονο παιδί…

Το πραγματικό λάβαρο του Παιδικού Συλλόγου Ακριτόπουλα (1957-1960) στο Βασίλι της Καρπασίας 

ΔΥΟ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ

ΣΤΟ ΣΟΛΩΝΕΙΟΝ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΒΛΙΟΥ

[Αλήθεια, 28 Μαρτίου 2014, Πολιτισμός, σ.42] 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 

"20 ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ"

  

Στο Σολώνειον Κέντρο Βιβλίου, την πλούσια και φιλόξενη Στέγη του πνευματικού τόκου Ελλήνων και ξένων Δημιουργών, αλλά ταυτόχρονα, και Οίκον του διαλόγου και της ζύμωσης περί την Κυπριακή λογοτεχνία, παρουσιάστηκε, την Πέμπτη, 20 του Μάρτη, στις 6:30 μ.μ., το νέο βιβλίο του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, «20 διηγήματα». Η προσεύλευση των φίλων της Πεζογραφίας της Κύπρου και των εραστών της Ελληνικής Λογοτεχνίας ήταν αθρόα και η παρουσίαση του βιβλίου έγινε σε ατμόσφαιρα κατάνυξης και πνευματικής ευαρέσκειας.

"ΚΑΡΒΑΣ ΑΝΕΜΟΣ"

"ΚΑΡΒΑΣ ΑΝΕΜΟΣ"

Ένωσις, 29 Μαρτίου 2014, τεύχος 3, έτος 1, περίοδος Γ΄, σ.12

 Ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ, λογοτέ­χνης και ζωγράφος, αξίζει μιας ιδιαίτε­ρης μνείας και ως εκδότης. Τώρα η Καρ­πασία μπορεί να καυχιέται δύο εκδοτι­κούς οίκους, τις εκδόσεις Αιγαίον της Γιαλούσας και τις εκδόσεις Κάρβας Άνεμος από το Βασίλι. Οφείλω κιόλας να παρα­δεχτώ πως, αισθητικά τουλάχιστον, τα βιβλία του κυρίου Χατζημιχαήλ με συ­γκινούν περισσότερο από τα δικά μου. Στο τελευταίο του βιβλίο, 20 Διηγήματα, ο Χατζημιχαήλ μάς δίνει άλλη μίαν άψο­γη έκδοση. Δεν θα σταθώ στην αισθητική του βιβλίου, θα πω όμως λίγα λόγια για το περιεχόμενο του. Τα είκοσι μικρά διη­γήματα είναι μικρές μαχαιριές στα βάθη της μνήμης μας. 0 Νίκος Νικολάου-Χα­τζημιχαήλ, με το καρπασίτικο «τσιακκούιν» του, σκαλίζει τις πέτρες της ψυχής μας, ανατρέποντας όλες τις οπτικές μας αυταπάτες. Όποιον δρόμο και αν πάρει, αλλού θα μας βγάλει. Ταξίδι στο άγνω­στο τα διηγήματα του, μόνο που θα έπρε­πε να ξέρουμε πού μας παίρνει ο Κάρβας Άνεμος. Στην Καρπασία φυσά αυτός ο άνεμος, τα αγαπησιάρικα βιβλία μάς κρα­τούν συντροφιά στις δύσκολες νύχτες της προσφυγιάς.[Β.Φ]

ΝΟΣΤΟΥ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗΣ

[Χαραυγή, 25 Μαρτίου 2014, σελ.27]

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 

"20 ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ"

  

Στο Σολώνειον Κέντρο Βιβλίου, την πλούσια και φιλόξενη Στέγη του πνευματικού τόκου Ελλήνων και ξένων Δημιουργών, αλλά ταυτόχρονα, και Οίκον του διαλόγου και της ζύμωσης περί την Κυπριακή λογοτεχνία, παρουσιάστηκε, την Πέμπτη, 20 του Μάρτη, στις 6:30 μ.μ., το νέο βιβλίο του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, «20 διηγήματα». Η προσεύλευση των φίλων της Πεζογραφίας της Κύπρου και των εραστών της Ελληνικής Λογοτεχνίας ήταν αθρόα και η παρουσίαση του βιβλίου έγινε σε ατμόσφαιρα κατάνυξης και πνευματικής ευαρέσκειας.

Το βιβλίο παρουσίασεν ο φιλόλογος και συγγραφέας κ. Ζήνων Ζαννέτος, η κριτική διεοσδυτικότητα του οποίου και η καλλιέπεια του Λόγου του, γνωστή και από τις κριτικές του μελέτες και δημοσιεύσεις εντυπωσίασε ιδιαίτερα τους ακροατές. Ο κ. Ζαννέτος τόνισε με έμφαση, την απλότητα και τη λιτότητα του Λόγου του συγγραφέα Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ, την ποιότητα και το ήθος της κοινοτικής βιοτής των προσώπων των διηγημάτων του, γεννήματα άλλα βιωματικά και άλλα βιοτικά του Νόστου και της Μνήμης του συγγραφέα από τον ανεπανάληπτον Καρπασεώτη βίο, που γαληνός και αγαθοβίοτος λάμπρυνε, πριν από την εισβολή, την Ανατολική παρειά της Ελληνικής Κύπρου, την Γαία του Κάρβα, την πεφιλημένη Καρπασία. Η Μνήμη και ο νόστος οδηγεί τη γραφή του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ να αποστάζει μια γαληνή τραγικότητα, όπως γαληνός ήταν και ο διάλογος της ζωής της προπτωτικής Καρπασίας.

Η δημοσιογράφος κα Όλγα Πιερίδου διάβασε με υποδειγματική εκφραστικήν ανάγνωση το εμβληματικό διήγημα της συλλογής «Η πόλη όλη», το οποίον αναφέρεται στην Αμμόχωστο των ημερών της εισβολής - βομβαρδισμοί, λεηλασίες κτλ – και της εγκατάλειψης της πόλης από τους κατοίκους της, μέσα από την αθώα έκπληξη και τον πόνο του παπαγάλου του Κήπου των Προπυλαίων του Ελληνικού Γυμνασίου της Αμμοχώστου.

Ο συγγραφέας των διηγημάτων Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ αφιέρωσε την όλη εκδήλωση στη μνήμη των ακριβών του φίλων που αποδήμησαν, Θεοδόση Νικολάου, Φοίβου Σταυρίδη και Νίκης Μαραγκού, τους οποίους ωσεί παρόντες, μνημόνευσεν αγαπητικά και με θλιβήν εγκάρδια. 

Η δημοσιογράφος Όλγα Πιερίδου διαβάζει το διήγημα

"Η ΠΟΛΗ ΟΛΗ"

ΕΔΩ

▼

Η ΠΟΛΗ ΟΛΗ

ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΑΝ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

Οι ιστορίες που ονειρεύτηκαν τα πουλιά

της 

ΠΟΛΥΣ ΧΑΤΖΗΜΑΝΩΛΑΚΗ

[Αυγή, 18/3/2014, Γράμματα & Τέχνες, Ημερολόγια Αναγνώσεων, σ.30]

Διαβάζω τον «Πραματευτή από την Σιδώνα» του Γιώργου Σεφέρη. Μια φευγαλέα εικόνα κλέβει την παράσταση: μια καρδερίνα, πίσω από τα φυλλώματα, γαντζωμένη στο κλαδί. Η «Τουρκοπούλα». Το κορφολογά και «σειέται η περιπλοκάδα». Σκηνή κοσμογονικών διαστάσεων, σε μια αυλή της Λευκωσίας. Μια νέα ισορροπία της ποιητικής που σηματοδοτεί το κρυμμένο πουλί. Αναφαίνεται ο αρραβώνας της ποίησης του Σεφέρη με την Κύπρο - τα πουλιά. Ο ποιητάρης θα ενσαρκωθεί στο αηδόνι - σε όλα τα αηδόνια που «δεν σ’ αφήνουνε να κοιμηθείς», στην «κυπριακή» του αίσθηση του κόσμου. Μια νοσταλγική κατάβαση στον Άδη. Αυτό αποτελούσε για τον Σεφέρη η Κύπρος. Ό,τι δεν άντεχε να βιώσει, την επίσκεψη στο σπίτι του, στα Βουρλά της Μικράς Ασίας, το επεχείρησε εσωτερικά στην Κύπρο. Το αποτύπωμα της εμπειρίας του καταγράφεται στον Στ’ τόμο των Ημερολογίων και στο Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ’. 

Σκέψεις με αφορμή τα 20 διηγήματα του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ (εκδόσεις Κάρβας). Κάρβας είναι ο άνεμος που φυσά από τη χερσόνησο της Καρπασίας προς τη θάλασσα. Εμβληματικό το κόσμημα του εξωφύλλου, «ο Άνεμος που φυσά» του Φώτη Κόντογλου. Ο Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ γεννήθηκε στο Βασίλι της Κύπρου. Η συλλογή διηγημάτων του Η κόρη του δραγουμάνου (εκδ. Μεταίχμιο 2003) πήρε το κρατικό βραβείο διηγήματος. Εξέδωσε την ποιητική συλλογή Διθαλάσσου (Κάρβας 2012), που μεταμορφώνει σε ποίηση τις εικόνες της απώλειας του τόπου, της παιδικής ηλικίας, της χαμένης πατρίδας Αμμοχώστου. Μια ποίηση που από τα σκοτεινά φυλλώματα των δέντρων τα πουλιά, οι σπίνοι, τα σγαρτίλια ξεκινάνε τις «ιστορίες που ονειρεύτηκαν». Αυθεντικό και βαθύ αίσθημα που διηθείται και περνά το κέλυφος της αδιαφορίας του μέσου Νεοέλληνα για το Κυπριακό. Μια αδιαφορία που ίσως οφείλεται στο ότι η εισβολή συνέβη μαζί με τη Μεταπολίτευση, τότε που το εδώ κοινό αίσθημα ήταν η ευφορία. Ποιος είχε διάθεση να σκοτιστεί με τη δυστυχία των άλλων;

Τα πουλιά της ποίησης, τα πουλιά της Κύπρου, φτερουγίζουν πάλι στις σελίδες του νέου του βιβλίου. Πρόκειται για είκοσι διηγήματα, ιστορίες που ονειρεύτηκαν τα πουλιά, που του αφηγήθηκαν παππούδες, γέροντες της πολυφιλήτου πατρίδας του, ιστορίες που έζησε ο ίδιος. Κατάβαση στον Άδη, κελάηδισμα, ωδή στη χαμένη πατρίδα, την παιδική ηλικία. Τον τόπο και τον χρόνο της. Διαβάζουμε για τη σπαρακτική αφήγηση του παπαγάλου «που δεν πεθαίνει ποτέ» στο ερημωμένο Γυμνάσιο της Αμμοχώστου την ημέρα της εισβολής . Παραληρεί μόνος φράσεις από τον Όμηρο που απάγγελλαν κοντά στο κλουβί του οι νεαροί μαθητές . Η καρδερίνα που επέστρεψε, τα πουλιά που κλαίνε όταν τα σκοτώνουν στις ξόβεργες. Εικόνες, τεκμήρια μιας άλλης ζωής, αφηγήσεις πειρατών, ιστορίες σαν τα κουκούτσια της ελιάς που λειαίνει κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας από τους Τούρκους ο πατέρας του, τεκμήριο θυσίας, ύπαρξης έντιμης, αγάπης για την ελευθερία… 

Η γραφή, ένα κόσμημα λιτότητας. Μια θερμότης αυθόρμητη. Δεν ολισθαίνει στην εύκολη συγκίνηση με τόσο γνήσια πρώτη ύλη. Σκηνές ιερού θάμβους, παιδικής σκληρότητας, μαγείας, φαντασμάτων. Η Τουρκάλα γητεύτρα που αφαιρεί τον φόβο, ο γητευτής των μυρμηγκιών, δαίμονες τη νύχτα στο κοιμητήριο. Συγκινήσεις σπάνιες. Μια μέθεξη σε άγιες εποχές. Η Αγία Ρόδη -Χατζηροδού- η ποιητάρισσα, που αντί να επαιτεί σκάρωνε στιχάκια κατά παραγγελίαν και τα πουλούσε για μια δεκάρα σε όποιον τα είχε ανάγκη. Μετά θάνατον βρέθηκε ένας θησαυρός με χιλιάδες δεκάρες στο σπιτάκι της, που μάζευε όλα τα χρόνια και δεν χρησιμοποιούσε. 

Θησαυρός, αληθινό χρυσάφι το βιβλίο των αφηγήσεων του Νίκου Νικολάου-Χατζημιχαήλ. Φάρμακον για την εξορία του παρόντος.

Info:

Νίκος Νικολάου-Χατζημιχαήλ, «20 Διηγήματα», Εκδ. Κάρβας, σελ. 144, τιμή: 10 ευρώ, Κεντρική διάθεση: Βιβλιοπωλείο Κοράλλι. Πατησίων και Πολυτεχνείου 1, τηλ. 210 52 000 77

ΠΡΩΙΝΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΑΝΘΗ ΑΜΥΓΔΑΛΙΑΣ

ΑΝΟΙΞΗ ΚΑΙ ΠΑΛΙ